مقدمه: ارزشیابی مهارتهای بالینی کسب شده توسط دانشجویان از مسائل مهم آموزش پرستاری است، خودارزیابی وسیله مفیدی برای تعیین صلاحیتها میباشد که با رفع نواقص، توسعه حرفهای را به دنبال دارد. این مطالعه با هدف تعیین میزان دستیابی به مهارتهای بالینی پرستاری داخلی-جراحی از دید دانشجویان سال آخر پرستاری دانشگاه علوم پزشکی سبزوار در سال 32-1233 انجام شد.
روش کار: در این مطالعه توصیفی-مقطعی، 07 نفر از دانشجویان سال آخر پرستاری دانشگاه علوم پزشکی سبزوار در سال 32-1233 به روش سرشماری انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامهای مشتمل بر مشخصات دموگرافیک و 137 گزینه 4 رتبهای در خصوص مهارتهای بالینی پرستاری داخلی-جراحی بود. دادهها با نرم افزار SPSS ویرایش 37 و آمار توصیفی و تحلیل رگرسیون چندگانه تجزیه و تحلیل شد.
یافتهها: میانگین کلی نمرات 22/02 ± 72/267 از 207 بود که در سطح خوب گزارش شد، که در این میان 4/11 درصد از دانشجویان مهارت خود را در سطح عالی، 0/02 درصد و 3/13 درصد به ترتیب مهارت خود را در سطح خوب و متوسط گزارش کردند. نتایج این مطالعه نشان داد که رابطه معناداری بین نمره دستیابی به مهارتهای بالینی پرستاری داخلی-جراحی با جنسیت، وضعیت تأهل ،وضعیت بومی و غیر بومی بودن، میزان علاقه به رشته پرستاری و محل سکونت وجود ندارد) 72/7 < P(.
نتیجه گیری: گرچه دانشجویان کسب مهارتهای بالینی را در اکثر موارد خوب و عالی گزارش کردند، ولی تعداد مواردی که دانشجویان با آن برخورد نداشته و یا کسب مهارت ضعیف اعلام شد، کم نبود. در این خصوص اتخاذ تدابیری جهت استفاده بیشتر از محیطهای بالینی آموزشی و فراهم کردن فرصتی برای تمرین بیشتر توصیه میشود.
کلیدواژهها: مهارتها، بالینی، پرستاری، دانشجویان، خودارزیابی
تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاری ایران محفوظ است.

مقدمه
در واقع میتوان گفت بیش از 27 درصد از برنامه آموزش دوره پرستاری، به آموزش بالینی اختصاص داده شدهاست و اغلب دانشکدههای پرستاری داخل و خارج از کشور، ارزیابی وضعیت آموزش بالینی را رکن و اساس برنامهریزی آموزشی خود قرار دادهاند )4(. پرستاری اساساً رشتهای بالینی است )1, 3(. به عبارت دیگر اصلیترین بخش در آموزش پرستاری، آموزش بالینی می-باشد که به لحاظ اهمیت قلب آموزش شناخته شده است. در این مرحله از آموزش، آموختهها به عمل در میآیند و میتوان مهارتهای آموزشی در محیط کار را به یادگیرندگان تفهیم کرد )2(.
23

مهارتهای بالینی در حیطه داخلی-جراحی قسمت اعظم واحدهای
بالینی پرستاری را تشکیل میدهد )2(، و بیشتر پژوهشها و برنامههای مطالعاتی نیز در این رشته بر فعالیتهای بالینی متمرکز است )1(. یک دانشجوی پرستاری زمانی میتواند به یک پرستار موفق در بالین تبدیل شود که مهارتهای مورد نیاز را در دوران دانشجویی به شیوه صحیح آموخته باشد )6(.
یافتههای برخی مطالعات میزان دستیابی دانشجویان پرستاری به صلاحیت بالینی را متوسط و ضعیف گزارش می کنند )0(. همچنین حجت و همکاران )1237( گزارش کردند، که 37 درصد دانشجویان حداقل مهارتهای ضروری را در طی دوران تحصیل نظری و عملی خود حتی زیر نظر مربی تجربه نکردهاند )8(. ثابتی و همکاران )1237( میزان دستیابی به مهارتهای بالینی دانشجویان پرستاری را بررسی نمودند. آنها به نتیجه دست یافتند که 18 درصد دانشجویان مهارتهای بالینی را در سطح عالی، 62 درصد در سطح خوب و 18 درصد در سطح متوسط گزارش کردهاند )3(.
ارزیابی فرآیندی ساختارمند برای جمعآوری و تفسیر اطلاعات است )17(، بی تردید ارزشیابی از مؤثرترین روشها برای تخمین کیفیت و شرط و اساس روند ارتقاء کیفیت مستمر(Continuous Quality (Improvement در سیستم آموزشی میباشد )11(. مروری بر مطالعاتی که تاکنون در سایر نقاط جهان انجام گرفته بیانگر استفاده از ابزارها و روشهای مختلف برای بررسی سطح صلاحیت و مهارتهای بالینی پرستاران میباشد )13(. از طرفی ریسینگ و دویچ )3774( معتقدند، ارزشیابی عملکرد بالینی برای حرفههای بهداشتی از جمله آموزش پرستاری و مامایی یک چالش است )12(. مطالعهای در شهرکرد نشان داد که اجرای ارزشیابی عینی و دقیق از دانشجویان در آموزش بالین و چگونگی تصمیمگیری در مورد مردود شدن دانشجویان ضعیف و نامطمئن، از عوامل استرسزا در مربیان پرستاری میباشد. همچنین بیشتر دانشجویان پرستاری و مامایی از نحوه ارزشیابی بالینی شکایت داشته و شیوه معمول را مناسب نمیدانند )14(.
در این میان خودارزیابی همچنان وسیله مفیدی برای تعیین صلاحیتها بهویژه در آموزش و ارزشیابی یادگیرندگان بزرگسال محسوب میشود )12, 16(، که موجب شناسایی نقاط قوت و ضعف برنامههای آموزشی پرستاری و همچنین، منابع و آموزشدهندگان خواهد شد. همچنین باعث رفع نواقص خواهد شد، توسعه حرفهای را به دنبال داشته و برای ارتقاء کیفیت خدمات آموزشی و بالینی فرصت مناسبی را فراهم میسازد )10(.
آندرسون )3772( بیان میکند که روشهای خودارزیابی با وجود کاستیها و سوگراییهایی که دارد یکی از بهترین روشها است، زیرا دانشجویان منبعی آشکار و دست اول برای گردآوری داشتهها و توانمندیهای عملی خود میباشند و به غیر از دانشجو هیچکس دیدگاه بی پرده و روشنی از خودش ندارد )18(.
در حرفه پزشکی و سایر حرفههای وابسته به آن توانایی دانشجویان در تشخیص نقاط قوت و ضعف خود بسیار مهم بوده و خودارزیابی صحیح در جهت رشد تواناییهای فرد میتواند مؤثر واقع شود. همچنین ممکن است با افزایش اعتماد به نفس فرد هم ارتباط داشته باشد )13(.
با توجه به اینکه دانشجویان میتوانند منبع روایی و پایایی اطلاعات باشند )37( و خودارزیابی دانشجویان از قابلیتهای عمومی آنها
22
میتواند بازتابی از کیفیت آموزشی را فراهم کند )12(، از طرفی ارزشیابی دانشجویان علوم پزشکی سبزوار به روش خودارزیابی تاکنون انجام نشده است، در نتیجه نیاز به انجام پژوهشی به منظور شناختی عمیقتر از وضعیت موجود و همچنین دستیابی به اطلاعات جدیدتر را در سطح این دانشگاه را مطرح میسازد. لذا محقق بر آن است تا با انجام مطالعه حاضر با هدف تعیین خودارزیابی دانشجویان سال آخر پرستاری در میزان دستیابی به مهارتهای بالینی پرستاری داخلی-جراحی، گامی در جهت فراهم کردن نقاط قوت و ضعف و ایجاد تلاش و انگیزه جهت پیشبرد اهداف آموزش بالینی در دانشجویان، مربیان و اساتید محترم برداشته باشد.
روش کار
پژوهش حاضر یک مطالعه توصیفی مقطعی میباشد. این پژوهش در سال 32-1233 انجام شد و نمونه مورد نظر، کلیه دانشجویان )02 نفر( ترم 0 و 8 رشته پرستاری دانشکده پرستاری و مامایی در دانشگاه علوم پزشکی سبزوار بودند که بصورت سرشماری انتخاب شدند. 2 نفر به علت مخدوش بودن پرسشنامه از مطالعه خارج شدند، در نهایت نمونه این مطالعه به 07 نفر تقلیل یافت. این پژوهش در زمان اتمام کارآموزی دانشجویان در عرصه داخلی-جراحی انجام گردید. معیارهای ورود به این پژوهش، دانشجویان ترم 0 و 8 پرستاری که در حال اتمام کارآموزی داخلی –جراحی بوده و عدم سابقه کار بالینی میباشد، همچنین نقص در تکمیل پرسشنامه توسط دانشجویان معیار خروج از این پژوهش میباشد.
جهت جمعآوری دادهها از پرسشنامهای مشتمل بر دو بخش 1( اطلاعات فردی شامل سن، جنس، وضعیت تأهل، علاقه فعلی به رشته تحصیلی، وضعیت بومی بودن، محل سکونت، 3( پرسشنامهای شامل 137 گزینه در خصوص مهارتهای بالینی پرستاری داخلی-جراحی استفاده گردید، که در پژوهشی مشابه در دانشگاه جندی شاپور اهواز استفاده شده است )3(. پرسشنامه براساس برنامه آموزش پرستاری مصوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و با استناد به پژوهشهای قبلی تهیه گردید )10(.
بخش دوم پرسشنامه شامل 0 قسمت میباشد. قسمت اول شامل 20 گزینه و مربوط به مراقبت از مددجوی مبتلا به بیماریهای شایع داخلی–جراحی )شامل 20 مورد بیماری(، قسمت دوم شامل 24 گزینه و مربوط به پروسیجرهای مراقبتی )علائم حیاتی، احتیاطهای مورد نیاز ایزولاسیون، تجویز اکسیژن، ساکشن و معاینه فیزیکی(، قسمت سوم شامل 6 گزینه و مربوط به گزارشنویسی، قسمت چهارم شامل 18 گزینه و مربوط به انجام و تفسیر آزمایشات )گرفتن کشت و تفسیر نمونههای کشت بیمار(، قسمت پنجم شامل 33 گزینه و مربوط به داروها )آگاهی از اثر و عوارض و مراقبت پرستاری داروهای مورد استفاده در بیماریهای مختلف(، قسمت ششم شامل 3 گزینه و مربوط به کار با تجهیزات درمانی و قسمت هفتم شامل 10 گزینه و مربوط به مراقبت قبل، حین و بعد از روشهای تشخیصی میباشد.
روایی این پرسشنامه در مطالعه ثابتی و همکاران )1237( و نصیریانی و همکاران )1282( به روش روایی محتوا مورد تأیید قرار گرفت.
همچنین پایایی این پرسشنامه در این دو مطالعه به ترتیب 32/7α = و 8/7r = بود )3, 10(. روایی آن در مطالعه حاضر به روش اعتبار محتوا تعیین گردید، بهطوریکه پرسشنامه به ده نفر از اساتید ومتخصصین مربوطه در دانشگاه علوم پزشکی سبزوار ارسال و نظرات آنها مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت اعمال گردید. به منظور تعیین پایایی این پرسشنامه از روش آلفای کرونباخ استفاده شد، بهطوریکه پرسشنامه به 37 نفر از دانشجویان سال آخر پرستاری داده شد و سپس پایایی آزمون مورد تأیید قرار گرفت )03%α = (.
نحوه نمرهدهی بدینگونه بود که در صورت عدم برخورد با مورد در دوران دانشجویی نمره صفر، فقط مشاهده مورد در دوران دانشجویی نمره یک، کسب مهارت ناقص در دوران دانشجویی )توانایی انجام کار با نظارت و کمک دیگران( نمره دو و کسب مهارت کامل در دوران دانشجویی )توانایی انجام کار به طور مستقل( نمره سه در نظر گرفته شد. بنابراین دامنه نمرات حاصل از این پرسشنامه بین صفر و 207 تعیین شد. طبقهبندی نمرات به صورت تقسیمبندی چارکی و برای نمره کل به صورت 143-7 ضعیف، 382-142 متوسط، 433-386 خوب و 207-427 عالی درنظر گرفته شد )3(.
حیطهها نیز بر اساس نمرات از سطح ضعیف تا عالی نمرهدهی شد. بهطوریکه در حیطه مراقبت از مددجوی مبتلا به بیماریهای شایع داخلی-جراحی 43-7 ضعیف، 82-42 متوسط، 138-86 خوب و 101-133 عالی، حیطه پروسیجرهای مراقبتی 47-7 ضعیف، 81-41 متوسط، 131-83 خوب و 163-133 عالی، در حیطه گزارشنویسی 4-7 ضعیف، 3-2 متوسط، 12-17 خوب و 18-14 عالی، در حیطه انجام و تفسیر آزمایشات 12-7 ضعیف، 30-14 متوسط، 41-38 خوب و 24-43 عالی، در حیطه داروها 31-7 ضعیف، 42-33 متوسط، 62-44 خوب و 80-66 عالی، در حیطه کار با تجهیزات درمانی 6-7 ضعیف،
12-0 متوسط، 37-14 خوب و 30-31 عالی و در حیطه مراقبت قبل، حین و بعد از روشهای تشخیصی 13-7 ضعیف، 32–12 متوسط، 28-
36 خوب و 21-23 عالی تعیین شد )3(.
جهت اجرای پژوهش ابتدا با اخذ معرفینامه از دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، فهرستی از همه دانشجویان سال آخر پرستاری تهیه و نام دانشجویان شرکتکننده مشخص شد. سپس به آنها مراجعه و پس از توضیح راجعبه پژوهش و کسب رضایت، پرسشنامه تکمیل و اطلاعات جمعآوری شد، سپس اطلاعات مورد تجزیه تحلیل قرار گرفت.
در مورد ملاحظات اخلاقی، به مشارکتکنندگان درباره مطالعه اطلاعات لازم ارائه شد و این اجازه به آنها داده شد که داوطلبانه شرکت در تحقیق را انتخاب یا رد کنند. اطلاعات جمعآوری شده به صورت محرمانه گردآوری و پس از بهره-برداری در فایل محرمانه و مناسب نگهداری شد.
جهت تجزیه و تحلیل دادهها از نرم افزارSPSS ویرایش 37 و از آمار توصیفی و تحلیل رگرسیون چندگانه با سطح معناداری 72/7α = استفاده شد.
یافتهها
مطابق جدول 1 کل شرکتکنندهها در این پژوهش 07 نفر بودند که از این بین 48 نفر )6/68%( زن و 33 نفر )4/21%( مرد بودند. میانگین سنی شرکتکنندگان 83/7 ± 04/33 بود. 24 نفر )1/00%( مجرد و 16 نفر )3/33%( متأهل بودند. 24 نفر )43%( بومی و 26 نفر )21%( غیر بومی بودند.
مطابق با مندرجات جدول 3 در بخش نمره دستیابی به مهارتهای بالینی پرستاری داخلی-جراحی، ضریب همبستگی چندگانه، ضریب تبیین و ضریب تبیین خالص بترتیب بهمیزان 310/7، 740/7 و 730/7 میباشد. بنابراین متغیرهای پیشبین مؤثر تا 0/3 درصد از واریانس نمره دستیابی به مهارتهای بالینی پرستاری داخلی-جراحی را تبیین میکنند. ارتباط متغیرهای پیشبین با متغیر ملاک، طبق نتایج تحلیل واریانس رگرسیون، خطی نبود )624/7F = ( با سطح معناداری )604/7P =(. همچنین نتایج این تحلیل نشان داد که همه متغیرهای زمینهای )جنسیت، وضعیت تأهل، وضعیت بومی و غیربومی بودن، میزان علاقه به رشته پرستاری و محل سکونت( توان کافی برای پیشبینی و تبیین نمره دستیابی به مهارتهای بالینی پرستاری داخلی-جراحی را نداشتهاند )72/7 < P(.
در ادامه با بررسی ارتباط بین هر یک از حیطههای مهارت بالینی پرستاری داخلی-جراحی با متغیرهای زمینهای، فقط در حیطه انجام و تفسیر آزمایشات تشخیصی، ارتباط متغیرهای پیشبین با متغیر ملاک، خطی بود )638/3F =( با سطح معناداری )723/7P = ( و متغیرهای جنسیت )712/7P = ( و میزان علاقه به رشته پرستاری )736/7P = ( توان کافی برای پیشبینی و تبیین نمره دستیابی به این مهارت را داشتند، به طوریکه دانشجویان پسر نسبت دانشجویان دختر در زمینه انجام و تفسیر آزمایشات تشخیصی دارای مهارت بیشتری بودهاند، همچنین افرادی که علاقه زیادی به رشته پرستاری داشتند از نمره بالاتری در این حیطه برخوردار بودهاند. اگر چه در حیطه داروها ارتباط متغیرهای پیشبین با متغیر ملاک، خطی نبود )322/3F =( با سطح معناداری )767/7P = (، اما متغیر جنسیت )733/7P = ( توان کافی برای پیشبینی و تبیین نمره دستیابی به این مهارت را داشتهاست، به طوریکه دانشجویان دختر نسبت دانشجویان پسر در زمینه داروها دارای مهارت بیشتری بودهاند. همچنین در حیطه مراقبت قبل، حین و بعد از روشهای تشخیصی ارتباط متغیرهای پیشبین با متغیر ملاک، خطی نبود )874/1F =( با سطح معناداری )132/7P = (، اما متغیر میزان علاقه به رشته پرستاری )733/7P = ( توان کافی برای پیشبینی و تبیین نمره دستیابی به این مهارت را داشتهاست، به طوریکه افرادی که علاقه زیادی به رشته پرستاری داشتند از نمره بالاتری در این حیطه برخوردار بودهاند.
میانگین کلی نمرات 22/02 ± 72/267 )کمترین و بالاترین نمره بهترتیب 334 و 212 بود( از 207 بود که در سطح خوب گزارش شد. که در این میان 8 نفر )4/11%( از دانشجویان مهارت خود را در سطح عالی، 22 نفر )0/02%( مهارت خود را در سطح خوب و 3 نفر )3/13%( مهارت خود را در سطح متوسط گزارش کردند.
وضعیت مهارتهای بالینی دانشجویان در حیطههای مختلف در جدول 2 ذکر شدهاست. در حیطه مراقبت از مددجوی مبتلا به بیماریهای شایع داخلی–جراحی که شامل 20 مورد بیماری بود، در مجموع 4/21 درصد از دانشجویان در سطح متوسط قرار داشتند. 26 نفر )4/21%( در زمینه مراقبت از مددجوی مبتلا به دیابت و 27 نفر )3/43%( نفر در زمینه مراقبت از مددجوی مبتلا به هایپرتانسیون مهارت کامل را گزارش کردند.

مشخصات جمعیت شناختی دانشجویان سال آخر پرستاری دانشگاه علوم پزشکی سبزوار در سال 32-1233
مراقبت قبل، حین و بعد از روشهای تشخیصی کار با
تجهیزات درمانی داروها انجام و تفسیر آزمایشات
تشخیصی گزارش نویسی پروسیجرهای
مراقبتی مراقبت از
مددجوی مبتلا به بیماریهای شایع داخلی–جراحی نمره مهارت بالینی شرکت کنندگان مشخصات جمعیت شناختی
جنسیت
34/24±11/31 13/43±2/74 04/62±17/76 23/38±0/83 3/10±2/83 114/01±33/30 87/31±21/22 222/62±03/48 48)6/68( زن
32/83±13/11 37/22±4/38 07/83±17/33 20/23±8/30 17/30±6/06 110/32±32/42 86/31±23/02 263/64±83/72 33)21/4( مرد
وضعیت تأهل

32/44±11/23 13/36±4/82 02/04±17/40 22/70±8/34 17/22±2/03 116/38±31/87 83/41±23/08 262/34±03/87 24)00/1( مجرد
32/32±11/27 13/12±2/60 03/20±17/40 21/80±8/86 6/02±6/01 111/27±30/63 83/77±38/06 246/80±84/22 16)33/3( متأهل
وضعیت بومی
32/83±3/33 13/06±4/83 01/76±3/82 23/83±0/62 3/18±2/47 113/23±13/31 82/22±38/72 226/23±67/31 24)48/6( بومی
34/11±12/36 13/08±2/37 02/60±17/26 22/08±8/30 3/82±6/82 118/63±32/81 03/44±24/38 262/21±80/27 26)21/4( غیر بومی
میزان علاقه
*
13/77±31/34 13/77±8/78

03/77±4/63

21/27±12/73

32
/
33
±
24
/
170

22
/
2
±
78
/
3

01
/
3

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

±
81
/
23

23
/
3
±
46
/
03

02
/
4
±
32
/
18

  • 1

پاسخ دهید